Wianda Gilliland

Die Wes-Kaapse Hooggeregshof het in die Universiteit Stellenbosch se guns beslis en bevind dat die 2016 Taalbeleid geldig en grondwetlik is. Dit kom nadat Gelyke Kanse en agt ander applikante aansoek gedoen het om die hersiening en tersydestelling van die 2016 Taalbeleid.

Die US is egter in kennis gestel dat Gelyke Kanse en die ander applikante aansoek gedoen het om die uitspraak te appelleer.

AGTERGROND

Die applikante het die 2016 Taalbeleid aangeveg op grond daarvan dat dit ongrondwetlik volgens die Grondwet is. Volgens die applikante kom dit neer op diskriminasie teen Afrikaansprekendes en wit en bruin studente, en dat dit uit pas is met die Hoëronderwystaalbeleid. Volgens die applikante was dit noodsaaklik dat die Afrikaanse aanbod nie verminder word nie en dat Afrikaans die hoofonderrigtaal van die US bly.

Van die belangrikste vertrekpunte van die 2016 Taalbeleid is dat taal toegang tot die instelling moet bevorder, en die akademiese en beroepsukses van studente en personeel moet ondersteun. Die fondasie van hierdie visie berus op meertaligheid.

DIE HOFUITSPRAAK

In sy uitspraak, het Regter Daniel Dlodlo die volgende oor die Taalbeleid van 2016 gesê: “As ‘n mens die Beleid holisties beskou, besef jy dit is in verhouding tot die mikpunte waarna dit streef. Ek kan my nie ‘n beter en meer sorgvuldig opgestelde beleid voorstel nie.”

“Ek kom tot die slotsom dat die US besluit het dat die Taalbeleid wat hy in 2016 aanvaar het die beste is om sy veelvuldige doeleindes van die voorkoming van uitsluiting, die bevordering van meertaligheid, die versekering van integrasie en die beskerming van Afrikaans te bereik. Die Universiteit het duidelik etlike faktore in ag geneem en alles opgeweeg.”

Die hof het bevind dat die Taalbeleid van 2016 aan die Hoëronderwystaalbeleid voldoen. In die woorde van regter Dlodlo het die “applikante nie die hof oortuig dat die US-beleid van 2016 enigsins ongrondwetlik is nie”, en die hof het dus ook oor die grondwetlikheid van die beleid in die US se guns beslis.

GELYKE GELEENTHEDE

“Wanneer ’n mens die wedywerende belange van Afrikaanssprekendes en van Afrikane met geen of onvoldoende Afrikaansvaardigheid opweeg, is dit belangrik om in gedagte te hou dat die Grondwet na gelyke geleenthede streef, en nie ongelyke of gelyksoortige laste nie. Dit vereis gelyke voordele, nie gelyke nadele nie.”

Die hof betwyfel dat daar enige afname in die Afrikaanse aanbod sal wees in vergelyking met dié van die beleid van 2014. Die nuwe beleid kan, volgens die hof, dalk selfs Afrikaanse onderrig vermeerder deur meer parallelmediumlesings en opvoedkundige tolking.

“Ek vind dit moeilik om te aanvaar dat die beleid bedoel is om Afrikaans te verminder,” het regter Dlodlo gesê.

“Of die Afrikaanse aanbod afneem of nie, is ’n kwessie van implementering en nie ’n noodwendige gevolg van die beleid nie. Tog is dit nie die implementering van die beleid wat hier ter sprake is nie. Ek glo die US het weliswaar ’n ‘gepaste regverdiging’ aangevoer vir enige moontlike afname in Afrikaanse onderrig wat onvermydelik uit die beleid voortspruit,” het regter Dlodlo gesê.

Kliek hier vir die offisiële 2016 Taalbeleid.